woensdag 25 november 2009

Franse bank maakt wereld perfect

Mooi gemaakt, die nieuwe commercial van Crédit Agricole. Maar gaat dit werken? Dat je wat groene projecten gaat financieren is prachtig, maar dit is echt over the top... (met Sean Connery en Peer Gynt)

Gaat Dubai failliet?


Als je dit Bloomberg-artikel leest, zou je het bijna denken.

Hier een voorspelling uit februari 2008 op basis van de Wie-Heeft-De-Hoogste-index

Km-heffing moet pijn doen

Ook zo boos op Camiel Eurlings? Dat komt door je hersenen. Die voelen pijn bij iedere betaling, ontdekten neuro-economen. Maar het is goede pijn omdat die de files korter maakt.

Lees hier verder...

maandag 23 november 2009

Tien beste speculanten aller tijden

The Business Insider zet ze op een rij. (Okay, het zijn eigenlijk de beste tien Amerikaanse speculanten van de afgelopen tachtig jaar, maar daarom niet minder interessant).
Overeenkomst tussen de tien: ze zetten al hun geld op een zeldzame gebeurtenis. En toen die gebeurtenis toch gebeurde, waren ze rijk.
Wat kunnen we daarvan leren? Niets. Want er waren waarschijnlijk tienduizend speculanten die gokten op een andere zeldzame gebeurtenis, die niet gebeurde en al hun geld kwijtraakten zodat ze niet in een lijstje met Tien Beste Speculanten Aller Tijden terecht kwamen.

vrijdag 20 november 2009

donderdag 19 november 2009

Herstel in slakkengang


De Nederlandse economie groeit weer in 2010. Maar hard gaat het niet en andere landen lopen op ons uit. En zelfs dit trage herstel is onzeker.

Lees hier verder...

woensdag 18 november 2009

Bange amateurs verzieken kilometerheffing

De Telegraaf beleeft veel plezier aan de kilometerheffing. De Kabinetsplannen zijn al dagen voorpaginanieuws.

Nou ja, nieuws. De krant drukt vooral angstverhalen en ophitsende opinies af. ‘Werkende Nederlanders zijn de dupe’ van de kilometerheffing. ‘Een overgrote meerderheid van de Nederlanders gelooft niet dat er straks minder files zijn’. En als je kilometerkastje straks stuk is, draai je ‘het gevang in’.

Zo kan de krant het nog wel een paar weken volhouden. Er wordt op de redactie waarschijnlijk al hard getypt aan de onthulling ‘Kilometerkastjes kankerverwekkend’. De Haagse redactie onthult: ‘Ministers mogen kilometerprijs declareren’. En het is wachten op het hoofdredactionele commentaar ‘Buitenlanders betalen minder.’

'Pure diefstal'
In de Tweede Kamer brullen VVD, PVV en SP met de Telegraaf mee. “Zelfs in de Sovjet-Unie bestond er niet zo'n grote controle”, beweerde VVD-er Aptroot deze week. “Iemand die een vette luxewagen kan betalen is goedkoper uit", wist de SP. En PVV-er Richard de Mos stelde: “De kilometerheffing is pure diefstal en totaal ineffectief omdat de files er geen millimeter korter van worden”.

Arme Camiel Eurlings. Hij heeft jaren gewerkt aan ‘draagvlak’ onder de Nederlandse voor de kilometerheffing, en nu moet hij toezien hoe de dat binnen enkele dagen vakkundig wordt ontmanteld. Zelfs de ANWB, met veel moeite het heffingskamp binnengeknuffeld, is aan het draaien en ‘weet niet of het met een positief eindoordeel komt’.

Bloederig broodmes
De hetze tegen de kilometerheffing past in een bizarre trend van de laatste jaren, waarbij kennis verdacht is en wantrouwen de norm. We zijn een land van pedante amateurs die met een bloederig broodmes in de hand staan te schreeuwen dat de hartchirurg zijn werk niet goed doet.

Of het nu gaat om griepvaccinatie, straling van elektriciteitsmasten of de invoering van de euro, je hoeft er geen verstand van te hebben om een stellige mening te verkondigen. Boos en argwanend zijn is genoeg om het debat te domineren, naar experts wordt niet geluisterd.

Zeker bij de kilometerheffing is dat zonde, omdat de mensen die er wel verstand van hebben – verkeersdeskundigen en vervoerseconomen – veel van de spookverhalen zouden kunnen ontkrachten.

Prijsmaatregelen effectief
Vijf jaar geleden schreven de experts van de VU, SEO, TU Delft en de Universiteit Groningen gezamenlijk een rapport waarin ze hun kennis helder presenteren. De stelling ‘de files worden er niet korter van’, is gebazel. Uit de enorme stapel onderzoeken, praktijkstudies en modelsimulaties blijkt zonneklaar dat ‘prijsmaatregelen de congestie vaak effectief bestrijden.’

Ook argumenten als ‘mensen hebben geen alternatief voor de auto’ of ‘ik moet nu eenmaal om een vaste tijd op kantoor zijn’ snijden geen hout. Een juist ingevoerde kilometerheffing, met een tarief dat gedurende de spits in hoogte varieert, kan er voor zorgen dat dezelfde hoeveelheid automobilisten als voor de heffing op hetzelfde moment op de bestemming aankomt. Maar dan zonder file!

De truc is dat je met een heffing er in principe voor kunt zorgen dat er door de flessenhals op de route (bijvoorbeeld de Coentunnel) het maximale aantal auto’s passeert – maar niet meer dan dat aantal. Er gaan dus evenveel auto’s door de Coentunnel als voorheen, maar dan zonder file. Niemand hoeft de auto te laten staan en of er openbaar vervoer is, is niet van belang.

Hoe dat kan? Doordat sommige mensen op een ander moment vertrekken om te profiteren van een lagere kilometerheffing. Bij veel potentieel aanbod – bijvoorbeeld om half negen – is de heffing hoog. Een half uur later, als het potentiële aanbod afneemt gaat de prijs omlaag. (Lees hier een uitgebreid artikel over dit mechanisme)

Erkend specialist
Ingewikkeld? Jazeker. Daarom is het goed dat iemand als vervoerseconoom Erik Verhoef van de Vrije Universiteit zich al twintig jaar intensief bezighoudt met het bestuderen van de kilometerheffing en andere varianten van variabel betalen.

Verhoef is inmiddels hoogleraar en een internationaal erkend specialist. Maar de Telegraaflezer is hem de afgelopen dagen in de in de kolommen niet tegengekomen.

Wel was er alle ruimte voor beroepschauffeur Albert Hellings uit Geldrop, die ons zijn weldoordachte mening laat weten laat weten: “Dat de files daardoor gaan slinken, daar geloof ik niets van. Ik denk niet dat mensen de auto meer zullen laten staan, ik niet in elk geval.”

Zie ook hier

maandag 16 november 2009

Mankiw: Nederland bij Pigou-club

Econoom Greg Mankiw pleit al jaren voor hogere brandstofaccijns, of andere belastingen op variabel gebruik van de auto. Hij is dan ook blij met het plan voor rekeningrijden.

Lees hier meer over zijn Pigou-club

vrijdag 13 november 2009

Nederland uit recessie

Tenminste, als je het normaal vindt dat je pas na twee kwartalen krimp in een recessie bent beland, maar daar al na één kwartaal met groei al weer uit bent...

Hier en hier mijn commentaar op RTL-Z van vanochtend.

Gratis geld door open grenzen

Liberaliseer de handel, en wordt rijk. Dat geldt zeker voor Nederland, zo toont nieuw onderzoek weer eens aan. Maar waarom heffen we dan nog steeds 8 procent invoerbelasting op niet-Europese skischoenen?

Lees hier verder...

donderdag 12 november 2009

Schaf het rekenonderwijs af


Heftige discussie in de kranten over wel of niet realistisch rekenen op de basisschool. Maar waarom leren de kinderen eigenlijk nog rekenen? Dit schreef ik pakweg een jaar geleden:
Domme sommen

Van alle komkommerdiscussies van deze zomer, heeft die over het rekenonderwijs me het meest aan het denken gezet. De Volkskrant meldde begin augustus dat meer dan een kwart van de basisscholen met rekenen slecht presteert. “Verontrustend”, was deze slechte rekenprestatie.

De krant wist ook een oorzaak te melden. Waarschijnlijk is deze ‘crisis in het onderwijs’ te wijten aan de nieuwe ‘onbewezen’ lesmethoden. Klassieke sommenmakers hebben het afgelegd tegen de aanhangers van het ‘realistische rekenonderwijs’. Kinderen krijgen verhaaltjes voorgeschoteld, in plaats van abstracte sommen. Dat moest wel mis gaan.

De bijval was enorm. Rekenen moet je leren door te stampen en te oefenen, vonden de Volkskrant-lezers. Een van hen wist wel een oplossing voor de crisis: “Op de zolders van de schoolgebouwen, zullen vast nog wel wat vergeelde en rekenleerboekjes liggen uit 1965 of van eerdere jaargangen”, schreef hij. “Welnu, als de bliksem naar de drukker met die boekjes en heruitgeven”.

Dit soort verontwaardiging is natuurlijk heerlijk voor de nieuwsluwe zomervakantie. Of beter: voor iedere vakantie. Het NRC-Handelsblad was immers met hetzelfde onderwerp ook al zo leuk de kerstvakantie doorgekomen. Marc Chavannes, de iedere week weer wat meer naar het reactionaire uiterste opschuivende commentator van het NRC, veegde toen in een aantal stukken de vloer aan met de ‘babbelrekenkunde’. Het zorgt voor slechte tegenprestaties, wist Chavannes, en “de voorvechters van realistisch rekenen vertonen sektarisch gedrag”.

Mijn eerste reactie? Meteen afschaffen die modernistische rekenmethodes. Gewoon weer tafels leren, staartdelingen maken en breuken oefenen. Ik ben daar ook niet slechter van geworden. Ik heb zelf kinderen in de laagste klassen van de basisschool. Natuurlijk wil ik ook dat ze daar alle tafels in hun hoofdje geramd krijgen. Niks nadenken, gewoon leren. Zo hoort dat nu eenmaal.

Maar er is iets helemaal mis met deze impulsieve reactie. Want waarom moeten schoolkinderen tegenwoordig eigenlijk kunnen rekenen? Zijn de rekenkunstjes nu echt het beste wat we onze kinderen, gedurende die fantastische jaren dat hun hersens nog wagenwijd openstaan, kunnen leren? Van alle geweldige dingen die we zo in de jonge geesten kunnen laten stromen, kiezen we de tafel van zeven, gelijknamig maken van breuken en vermenigvuldigen van enorme getallen.

Alsof nooit het rekenmachientje is uitgevonden. Op iedere laptop en elk mobieltje zit er tegenwoordig een. Bij de groothandel koop je honderd rekenmachientjes voor nog geen zestig euro. Voor iets meer dan een miljoen euro kun je er een uitdelen aan alle 1,8 miljoen Nederlandse basisschoolleerlingen. (Dat heb ik uitgerekend in Excel). Geef 15 euro per kind uit, en iedereen krijgt een wetenschappelijke rekenmachine die meer kan dan een 12-jarige ooit zal leren. Beschouw het als een vooruitgang: dankzij de moderne technologie hoeven we helemaal niet meer te leren rekenen. Een bevrijding. Kinderen krijgen tijd om echt nuttige vakken te leren, zoals Engels of blindtypen met tien vingers.

Maar die verpleegster in het ziekenhuis dan? Die kan straks de juiste medicatie niet meer uitrekenen. Geef haar in hemelsnaam ook snel een rekenmachine. Aan mijn bed graag geen hoofdrekenende zuster - ook niet een van voor de Mammoetwet.

Zonder rekenen geen wiskundeonderwijs, werpt u misschien tegen. Klinkt logisch. Maar zou het niet nog logischer zijn om de kinderen dan maar direct wiskunde te leren? Wiskunde begint niet met uit het hoofd leren van tafels. Dat is geheugentraining. En ook niet met rekentrucjes die de leerling wel kan toepassen, maar niet begrijpt. Hoofdrekenwonder Willem Bouman (geen familie), die moeiteloos de wortel trekt uit een getal met achttien cijfers, was op de HBS slecht in wiskunde.

En toch, zal ik net als Marc Chavannes boos worden als mijn kinderen op school niet ouderwets leren rekenen. Ik denk dat het komt omdat we de kwaliteit van het onderwijs afmeten aan de enige referentie die we kennen: ons eigen onderwijs. Alleen als kinderen leren wat wij leerden is het goed. Die reflex zadelt het onderwijs op met een vertraging van een kwart eeuw. Of nog erger, want ons onderwijs werd weer bepaald door de onderwijservaring van onze eigen ouders. Ad infinitum. Zo beschouwd is het logisch dat de school de enige plek is waar – net als ten tijde van onze grotbewonende voorouders - nog met krijt op de muur wordt geschreven.

De Prius is geen Buckler

Bas van Putten test de Toyota Prius en is lyrisch:
DE PRIUS markeert de capitulatie voor een nieuwe nuchterheid die eerst gedwongen boog voor het verkeersinfarct en het emissiespook, maar zich heeft neergelegd bij het onvermijdelijke. Hij symboliseert de overwinning van het pragmatisme op de tot welvaartshysterie verworden autofilie van de mannenbroeders onder de tapijtverkopers en hypotheekadviseurs. Geen Youp van ’t Hek die hem klein krijgt. We zijn de statusgevoeligheid voorbij en tonen met de Prius, triomfantelijk bevrijd, de overwinning van die zwakte. Kom maar op met je Audi’s: genoeg is genoeg. Het is mooi geweest.

woensdag 11 november 2009

Gooi de Grieken uit de euro!


Brussel is woest op de Grieken, die keer op keer liegen over het begrotingstekort. Men dreigt met boetes. Kunnen we Griekenland niet gewoon uit de monetaire unie gooien?

Lees hier verder...

Inzichtkaart Kredietcrisis

Eerder dit jaar maakte ik met Marc Houben (oud chef-economie NRC Handelsblad) een 'Inzichtkaart' van de kredietcrisis. Compact, opvouwbaar en watervast, wat wil je nog meer. Nu is er ook een digitale versie. Kijk hier maar:  http://www.redactiepartners.nl/inzichtkaart/

dinsdag 10 november 2009

Speltheorie

Oud filmpje, dat ik weer tegekwam via het weblog van econoom John Taylor. Speltheorie in actie!



Taylor schrijft:
In the classic case of duopoly, two firms (call them Sarah and Steve) produce and sell a good in a single market. Each firm has the choice of charging a high price or a low price. A simple case is shown in the payoff table at the right. If Sarah and Steve cooperate and both charge a high price they split the higher profits. Each gets 50. But if Sarah undercuts Steve and charges a lower price, she will steal all the customers from Steve. She gets 100 and he gets 0 profits. Or Steve might undercut Sarah, and then he gets 100 and she gets 0. If they both charge a lower price, they both lose out. Of course consumers benefit by the low price which is why this is an important economic issue. The game of Golden Balls has the exact same structure. I showed this video in lectures today. It was a hit.

vrijdag 6 november 2009

Pas toe of leg uit

De bekeuring was terecht. Ja, ik had zitten bellen in de auto. En ja, ik had daarbij het toestel in m’n hand gehouden. Maar vervelend was het wel. Niet alleen kostte het grapje me ruim 150 euro, mij werd ook nog eens uitgebreid de les gelezen.

Het telefoongesprek was echt heel belangrijk geweest, vertelde ik de agenten. Ze waren niet onder de indruk. Hou je aan de wet, of ontvang een boete, meer mogelijkheden zijn er niet.

Dat lijkt zo logisch als wat, maar in de diffuse wereld van de corporate governance is er toch ook een andere optie. Wie zich niet aan de regels houdt, mag ook dat gewoon uitleggen. Comply or explain, pas toe of leg uit, is het belangrijkste principe uit de Europese en Nederlandse gedragregels voor grote bedrijven.

Het is het uitgangspunt van de Europese Corporate Governance Code en van de Nederlandse Code Tabaksblat. En toen de Nederlandse bankensector in september van dit jaar een eigen Code Banken presenteerde, met regels over bonussen, stond ook daar met dikke letters boven: pas toe of leg uit.

Enorme, risicoverhogende bonussen mogen nooit en te nimmer worden uitgedeeld bij de banken. Ze zijn ongeoorloofd, verboden, illegaal. Tenzij een bank netjes uitlegt waarom ze medewerkers toch zeven keer het jaarsalaris uitbetaalt voor het nemen van korttermijnrisico’s die de financiële stabiliteit van de wereldeconomie ondermijnen. Dan mag het natuurlijk wel.

Toen ik bij RTL-Z mijn verbazing uitsprak over de ondragelijke lichtheid van de nieuwe bankencode, kreeg ik bijval van gekwalificeerd ‘ISO-auditor’ – dat is iemand die internationale standaarden beoordeeld. Hij vertelde mij dat er drie soorten van standaarden bestaan: keiharde verplichtingen (‘obliged’), softere verplichtingen (‘should’), en boterzachte afspraken (‘would’). Comply-or-explain-codes vielen volgens hem in de laatste categorie. Boterzacht, dus.

Dat blijkt ook in de praktijk. In 2007 publiceerde Jelle Dinant, senior beleidsmedewerker van de Autoriteit Financiele Markten (AFM) een evaluatie van de Code Tabalksblad. In het artikel komt de volgende opzienbarende passage voor: “Onderzoek heeft uitgewezen dat de uitleg die door ondernemingen wordt gegeven aan de niet-naleving van een bepaling uit de Code, veelal een opvallend uniform karakter heeft.”

In mensentaal: bedrijven die zich niet willen houden aan de Code, schrijven gewoon een standaard zinnetje in hun jaarverslag en zijn van al het gedoe af. Echt uitleggen is niet nodig, de bedrijfsjurist geeft je een toverspreuk waarmee Tabaksblat zo kan worden weggetoverd.

Is dat een erg? Je zou denken van wel, maar volgens het European Corporate Governance Forum, een werkgroep van de Europese Commissie opgericht om de codes te evalueren, is er niets aan de hand. Toezichthouders moeten zich niet druk maken om de kwaliteit van de uitleg die bedrijven geven als ze zich niet aan een code houden. “Toezichthouders moeten hun rol beperken tot het controleren of er een uitleg gegeven wordt”, schrijft het Forum. “Ze moeten niet proberen om het oordeel van de raad van bestuur of de waarde van zijn uitleg, te evalueren.” Einde citaat.

‘We houden ons niet aan de regels, omdat het nu even niet uitkomt’. Zo’n verklaring in het jaarverslag zou in principe dus voldoende moeten zijn. Ik zal het de volgende keer dat de politie me te grazen neemt toch maar proberen: “Ik zat te bellen in de auto, omdat ik daar gewoon even zin in had.”

(verschenen in: CFO Magazine)

Hoe klein is een watermolecuul?

Hier fantastisch in beeld gebracht. (gebruik de zoom-slide)