Een paar jaar leek het er op alsof China langzaam afstapte van het starre wisselkoersbeleid. Maar sinds de crisis zijn we weer terug bij af. Daarmee wordt de kiem gelegd voor de volgende crisis.
Een ding weten we zeker sinds de crisis: het Chinese beleid om de eigen munt kunstmatig goedkoop te houden, destabiliseert de wereldeconomie. Het maakt de Chinese producten goedkoop, het buitenland duur en is zo een belangrijke oorzaak van het grote tekort op de Amerikaanse handelsbalans.
China is de fabriek van de wereld geworden omdat er zo goedkoop geproduceerd kan worden. Maar dat is geen toevalligheid. De Chinese autoriteiten hebben er met hun agressieve wisselkoersbeleid eigenhandig voor gezorgd.
Om stijging van de yuan te voorkomen moet de Chinese overheid continu dollars opkopen, en die vervolgens beleggen op de kapitaalmarkten van de Verenigde Staten. Zonder dat overschot aan dollars was de rente in de VS in de jaren voor de crisis niet zo laag geweest, en was ook de kredietgroei in dat land nooit zo uit de hand gelopen.
Het verhaal van het ontstaan van de kredietcrisis kan dus net zo goed beginnen bij het wisselkoersbeleid van China, als bij de subprime-hypotheken van de Amerikanen.
Geen wonder dat Amerikaanse politici al enige jaren protesteren tegen het goedkope-yuan-beleid van China. Begin dit jaar nog riep de kersverse minister van Financiën Tim Geithner China op om de ‘manipulatie van de munt’ te staken. Een oproep die slecht viel bij de regeringsfunctionarissen daar.
Zij wezen erop dat de teugels al enkele jaren werden gevierd in China. Sinds midden 2005 is de yuan niet meer gekoppeld aan alleen de dollar, maar aan een mandje van valuta, waarin ook de euro, de yen en de Zuid-Koreaanse won zitten.
En de vaste wisselkoers van de yuan ten opzicht van dit mandje – en dus ook ten opzichte van de dollar – mag langzaam stijgen. De Chinese munt steeg van 0,12 dollar per yuan in 2005 tot ruim 0,14 dollar in de zomer van 2008, een appreciatie van meer dan vijftien procent.
Dat was niet genoeg om het handeloverschot van China zichtbaar te verminderen, maar zonder de waardestijging van de yuan waren de handelsstromen nog onevenwichtiger geweest.
Lees hier verder...
woensdag 12 augustus 2009
dinsdag 11 augustus 2009
De NY Fed legt uit
Why Are Banks Holding So Many Excess Reserves?
The quantity of reserves in the U.S. banking system has risen dramatically since September 2008. Some commentators have expressed concern that this pattern indicates that the Federal Reserve’s liquidity facilities have been ineffective in promoting the flowof credit to firms and households. Others have argued that the high level of reserves willbe inflationary. We explain, through a series of examples, why banks are currently holding so many reserves. The examples show how the quantity of bank reserves is determined by the size of the Federal Reserve’s policy initiatives and in no way reflects the initiatives’ effects on bank lending. We also argue that a large increase in bankreserves need not be inflationary, because the payment of interest on reserves allows the Federal Reserve to adjust short-term interest rates independently of the level of reserves.http://www.newyorkfed.org/research/staff_reports/sr380.pdf
donderdag 6 augustus 2009
De pers heeft het toch gedaan!
Journalisten houden zichzelf graag voor dat ze de economie objectief verslaan. Maar door hun negatieve berichten wakkeren ze de crisis aan.
Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van twee jonge wetenschappers, David Hollanders en Rens Vliegenthart van de Universiteit van Tilburg en die van Amsterdam.
“The influence of negative newspaper coverage on consumer confidence: the Dutch case”, luidt de titel van hun Working Paper dat onlangs verscheen. Daarin bekijken ze de relatie tussen negatieve krantenartikelen over de economie, en het consumentenvertrouwen zoals gemeten door het Centraal Bureau voor de Statistiek.
Crisisverhalen
Ze gingen als volgt te werk. Allereerst lieten Hollanders en Vliegenthart de computer tellen hoe vaak er tussen 1990 en 2008 in het NRC Handelsblad artikelen stonden die een van de volgende termen bevatten: recessie, economische crisis, economische krimp en economische neergang. Voorpagina-artikelen telden dubbel.
Deze termen bleken in die negentien jaar maar liefst 12.979 maal te zijn gebruikt door NRC-redacteuren in 8.806 verschillende artikelen. Vooral in 1993, 1998 (roebelcrisis), 2001 (11 september), in 2003, eind 2007 (begin kredietcrisis) en eind 2008 (hoogtepunt kredietcrisis) stond de krant vol met crisisverhalen. In de laatste periode overigens verreweg het meest. En op momenten dat het aantal negatieve economische verhalen piekte, belandde het consumentenvertrouwen meestal op een dieptepunt.
Gereedschapkist
Maar dat feit op zich bewijst natuurlijk nog niets. Misschien zorgde het lage vertrouwen wel voor negatief economisch nieuws en vervolgens voor de deprimerende artikelen, in plaats van andersom. Hollander en Vliegenthart trekken hun statistische gereedschapkist open om te onderzoeken wat nu precies wat veroorzaakt.
Ze gebruiken daarvoor het concept van ‘Granger causaliteit’ wat er grofweg neerkomt op vaststellen wat eerst kwam, de negatieve artikelen of het lage consumentenvertrouwen.
De conclusie van de onderzoekers is duidelijk: de slechte artikelen veroorzaakten (mede) het lage vertrouwen. Ze kunnen dit verband zelfs kwantificeren: ieder negatief artikel in NRC Handelsblad zorgde voor een daling van de vertrouwensindex met 0,02 punten.
Daar kunnen de NRC-redacteuren het mee doen. Als ze vijftig keer schrijven over ‘economische krimp’ sturen ze het consumentenvertrouwen van de huidige min 23 naar min 24. De winkeliers zullen het ze niet in dank afnemen.
Gematigde toon
De onderzoekers vinden dan ook dat journalisten zich de resultaten van hun onderzoek ter harte moeten nemen. “Journalisten zouden rekening moeten houden met de onafhankelijke invloed die hun artikelen hebben op consumenten”, schrijven ze.
“Door de negatieve economische ontwikkelingen te versterken, zoals de extreem hoge waarden voor negatieve verslaggeving aan het einde van onze onderzoeksperiode aangeeft, hebben de media bijgedragen aan de daling van het consumentenvertrouwen. In dat geval lijkt een meer gematigde toon gepast”.
Lees hier verder...
Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van twee jonge wetenschappers, David Hollanders en Rens Vliegenthart van de Universiteit van Tilburg en die van Amsterdam.
“The influence of negative newspaper coverage on consumer confidence: the Dutch case”, luidt de titel van hun Working Paper dat onlangs verscheen. Daarin bekijken ze de relatie tussen negatieve krantenartikelen over de economie, en het consumentenvertrouwen zoals gemeten door het Centraal Bureau voor de Statistiek.
Crisisverhalen
Ze gingen als volgt te werk. Allereerst lieten Hollanders en Vliegenthart de computer tellen hoe vaak er tussen 1990 en 2008 in het NRC Handelsblad artikelen stonden die een van de volgende termen bevatten: recessie, economische crisis, economische krimp en economische neergang. Voorpagina-artikelen telden dubbel.
Deze termen bleken in die negentien jaar maar liefst 12.979 maal te zijn gebruikt door NRC-redacteuren in 8.806 verschillende artikelen. Vooral in 1993, 1998 (roebelcrisis), 2001 (11 september), in 2003, eind 2007 (begin kredietcrisis) en eind 2008 (hoogtepunt kredietcrisis) stond de krant vol met crisisverhalen. In de laatste periode overigens verreweg het meest. En op momenten dat het aantal negatieve economische verhalen piekte, belandde het consumentenvertrouwen meestal op een dieptepunt.
Gereedschapkist
Maar dat feit op zich bewijst natuurlijk nog niets. Misschien zorgde het lage vertrouwen wel voor negatief economisch nieuws en vervolgens voor de deprimerende artikelen, in plaats van andersom. Hollander en Vliegenthart trekken hun statistische gereedschapkist open om te onderzoeken wat nu precies wat veroorzaakt.
Ze gebruiken daarvoor het concept van ‘Granger causaliteit’ wat er grofweg neerkomt op vaststellen wat eerst kwam, de negatieve artikelen of het lage consumentenvertrouwen.
De conclusie van de onderzoekers is duidelijk: de slechte artikelen veroorzaakten (mede) het lage vertrouwen. Ze kunnen dit verband zelfs kwantificeren: ieder negatief artikel in NRC Handelsblad zorgde voor een daling van de vertrouwensindex met 0,02 punten.
Daar kunnen de NRC-redacteuren het mee doen. Als ze vijftig keer schrijven over ‘economische krimp’ sturen ze het consumentenvertrouwen van de huidige min 23 naar min 24. De winkeliers zullen het ze niet in dank afnemen.
Gematigde toon
De onderzoekers vinden dan ook dat journalisten zich de resultaten van hun onderzoek ter harte moeten nemen. “Journalisten zouden rekening moeten houden met de onafhankelijke invloed die hun artikelen hebben op consumenten”, schrijven ze.
“Door de negatieve economische ontwikkelingen te versterken, zoals de extreem hoge waarden voor negatieve verslaggeving aan het einde van onze onderzoeksperiode aangeeft, hebben de media bijgedragen aan de daling van het consumentenvertrouwen. In dat geval lijkt een meer gematigde toon gepast”.
Lees hier verder...
woensdag 8 juli 2009
Banken zitten op hun geld (deel II)
Zojuist kwam de nieuwe weekstaat van de ECB uit. Het is weer erger geworden. Het spaargeld van de Europese banken bij de ECB ( de zgn. deposito faciliteit) staat nu op 316 mld euro. Een nieuw record, want hoger dan de 315 miljard van begin dit jaar.
Van de 442 mld die de ECB twee weken geleden in de economie probeerde te pompen is het grootste deel al weer terug.
Wat kan de centrale bank nu nog doen? De banken omzeilen, en direct aan bedrijven en huishoudens gaan lenen!
Filmje RTL-Z staat hier
Van de 442 mld die de ECB twee weken geleden in de economie probeerde te pompen is het grootste deel al weer terug.
Wat kan de centrale bank nu nog doen? De banken omzeilen, en direct aan bedrijven en huishoudens gaan lenen!
Filmje RTL-Z staat hier
dinsdag 7 juli 2009
Banken zitten op hun geld
De grootste spaarpot van Europa staat in Frankfurt. Maar liefst 236 miljard euro hebben de banken op hun spaarrekening bij de Europese Centrale Bank staan. Het geld ligt daar stof te verzamelen, terwijl de Europese economie om vers krediet schreeuwt.
Gek worden ze ervan, bij de Europese Centrale Bank (ECB). Wat ze ook verzinnen om de banken weer aan het lenen te krijgen, niets helpt.
ECB-president Jean Claude Trichet dacht vorige week het ei van Columbus te hebben gevonden. Hij leende de Europese banken in een keer 442 miljard euro uit. Het hoogste bedrag ooit.
ECB als vuilnisbankDe banken mogen dat geld een jaar lang houden. Als onderpand hoefden ze alleen wat slechte leningen in te leveren, bijvoorbeeld Amerikaans hypotheekpapier. De banken kregen honderden miljarden in ruil voor het vuil uit hun doucheputje. De ECB was de bad bank, de vuilnisbank van Europa geworden.
Natuurlijk rekent de ECB wel rente. Maar het geldende tarief bedraagt 1 procent, dus daar hoefden de banken het niet om te laten. De 442 miljard die uiteindelijk bij de ECB werd opgehaald overtrof de verwachtingen van analisten dan ook ruim.
Lees hier verder...
Gek worden ze ervan, bij de Europese Centrale Bank (ECB). Wat ze ook verzinnen om de banken weer aan het lenen te krijgen, niets helpt.
ECB-president Jean Claude Trichet dacht vorige week het ei van Columbus te hebben gevonden. Hij leende de Europese banken in een keer 442 miljard euro uit. Het hoogste bedrag ooit.
ECB als vuilnisbankDe banken mogen dat geld een jaar lang houden. Als onderpand hoefden ze alleen wat slechte leningen in te leveren, bijvoorbeeld Amerikaans hypotheekpapier. De banken kregen honderden miljarden in ruil voor het vuil uit hun doucheputje. De ECB was de bad bank, de vuilnisbank van Europa geworden.
Natuurlijk rekent de ECB wel rente. Maar het geldende tarief bedraagt 1 procent, dus daar hoefden de banken het niet om te laten. De 442 miljard die uiteindelijk bij de ECB werd opgehaald overtrof de verwachtingen van analisten dan ook ruim.
Lees hier verder...
vrijdag 3 juli 2009
Al meer Almere
De Groene Amsterdammer
Een Hollander met een probleem klimt de dijk op en kijkt uit over het water. Hij ziet geen golven, geen boten, geen aalscholvers. Hij ziet alleen de oplossing voor zijn probleem. Water is potentieel land. En land is ruimte. Ruimte om wegen en spoorlijnen aan te leggen tegen het fileprobleem, ruimte om huizen te bouwen tegen de woningnood en ruimte om kunstmatige natuur te fabriceren. Het water is van iedereen, dus eigenlijk van niemand. Daar kun je mee doen wat je wilt.
Zo doen we het al eeuwen. ‘God schiep de wereld, maar de Hollanders maakten Nederland’, vertellen we sinds de zeventiende eeuw aan iedere buitenlander die een blik op onze dijken en polders werpt. Wat we er niet bij zeggen is dat we het land eerst eigenhandig hebben laten verdrinken. Want God schiep Nederland wel degelijk, maar dan als hoogveenmoeras, met in het midden een gezellig meertje, het Flevomeer. Toen kwamen de Hollanders. Ze groeven sloten en ontwaterden het veen dat subiet inklonk en meters onder de zeespiegel kwam te liggen. In de twaalfde en dertiende eeuw ging het stormen en daarna was er van Gods hoogveen niet veel meer over. Holland was een onbruikbaar merengebied en het Flevomeer was veranderd in de woeste Zuiderzee.
Eeuwen later zijn we nog altijd bezig met het leegpompen van de ondergelopen landjes van onze voorouders. We doen het graag en zijn er buitengewoon trots op. Alles wat nat is moet droog worden.Telkens bedenkt de Hollander weer een nieuw argument om zijn polderdrang te bevredigen. Eerst moesten er dijken komen om de zee buiten te houden. Daarna waren het de landbouw en veeteelt die nieuwe kleigronden nodig hadden, totdat de boeren verdronken in hun melk en we onze voedseloverschotten tegen afbraakprijzen op de wereldmarkt moesten dumpen. Een nieuw argument werd gevonden: overbevolking. Eind jaren zestig van de vorige eeuw gokten demografen op een bevolking van meer dan twintig miljoen in het jaar 2000. Daar moest ruimte voor worden gemaakt in nieuwe steden op pas ingepolderd land. Maar na de introductie van de pil halveerde het geboortecijfer. Nu verwachten de demografen dat de Nederlandse bevolking de komende decennia niet boven de 17,5 miljoen zal komen.
Maar de drang naar pompen en polderen blijft. Gelukkig zijn er altijd weer modieuze redenen te bedenken om water in land te veranderen. Ecologie en duurzaamheid bijvoorbeeld. Of ook helemaal van nu: het wijkenbeleid.Dat moeten in elk geval de termen zijn geweest die door het hoofd van de ambitieuze wethouder van Almere, Adri Duijvestein, spookten toen hij de dijk beklom en over het water van het IJmeer – voorheen deel van de Zuiderzee – staarde. Hij zag geen golven of aalscholvers, maar een gebied met ecologisch verantwoorde wetlands die het water van het Markermeer zouden zuiveren. Hij zag een snelle spoorverbinding met Amsterdam en een duurzame villawijk op een apart eiland, vol met rijke Amsterdammers die het gemiddelde inkomen in de wijken van het armoedige Almere omhoog zouden trekken.Gun Almere nieuw land en de problemen zijn voorbij. Almere 2.0 doopte het lokale bestuur de plannen. Versie 1.0 is mislukt, blijkbaar omdat Almere geen ruimte had om uit te breiden. Met wat extra hectares buitendijkse landwinning komt het toch nog helemaal goed.
Als Duijvestein zich had omgedraaid, daar op die dijk van de Flevopolder, dan had hij misschien de absurditeit van het plan gezien. Een vrijwel lege polder lag daar aan zijn voeten, een vlak landschap met wegen en sloten, zo kaarsrecht dat zelfs Piet Mondriaan er moedeloos van zou worden, een provincie met slechts vijf procent bebouwing, tegen achttien procent in Zuid-Holland.
Het achterland van Almere heeft alles wat een wethouder Ruimtelijke Ordening zich kan wensen. Het is een lege ruimte die smeekt om ordening. Prik ergens de dijk door en je hebt de mooiste wetlands van Europa. De Oostvaardersplassen bewijzen dat het kan. Bouw aan dat nieuwe natte land zoveel villa’s als je wilt. Maak er de duurzaamheidshoofdstad van Nederland van. Los voor het eerst eens een probleem op door land nat te maken, in plaats van water droog. Achthonderd jaar nadat we ons hoogveen lieten verdrinken, moeten we dat toch weer eens aandurven.
Een Hollander met een probleem klimt de dijk op en kijkt uit over het water. Hij ziet geen golven, geen boten, geen aalscholvers. Hij ziet alleen de oplossing voor zijn probleem. Water is potentieel land. En land is ruimte. Ruimte om wegen en spoorlijnen aan te leggen tegen het fileprobleem, ruimte om huizen te bouwen tegen de woningnood en ruimte om kunstmatige natuur te fabriceren. Het water is van iedereen, dus eigenlijk van niemand. Daar kun je mee doen wat je wilt.
Zo doen we het al eeuwen. ‘God schiep de wereld, maar de Hollanders maakten Nederland’, vertellen we sinds de zeventiende eeuw aan iedere buitenlander die een blik op onze dijken en polders werpt. Wat we er niet bij zeggen is dat we het land eerst eigenhandig hebben laten verdrinken. Want God schiep Nederland wel degelijk, maar dan als hoogveenmoeras, met in het midden een gezellig meertje, het Flevomeer. Toen kwamen de Hollanders. Ze groeven sloten en ontwaterden het veen dat subiet inklonk en meters onder de zeespiegel kwam te liggen. In de twaalfde en dertiende eeuw ging het stormen en daarna was er van Gods hoogveen niet veel meer over. Holland was een onbruikbaar merengebied en het Flevomeer was veranderd in de woeste Zuiderzee.
Eeuwen later zijn we nog altijd bezig met het leegpompen van de ondergelopen landjes van onze voorouders. We doen het graag en zijn er buitengewoon trots op. Alles wat nat is moet droog worden.Telkens bedenkt de Hollander weer een nieuw argument om zijn polderdrang te bevredigen. Eerst moesten er dijken komen om de zee buiten te houden. Daarna waren het de landbouw en veeteelt die nieuwe kleigronden nodig hadden, totdat de boeren verdronken in hun melk en we onze voedseloverschotten tegen afbraakprijzen op de wereldmarkt moesten dumpen. Een nieuw argument werd gevonden: overbevolking. Eind jaren zestig van de vorige eeuw gokten demografen op een bevolking van meer dan twintig miljoen in het jaar 2000. Daar moest ruimte voor worden gemaakt in nieuwe steden op pas ingepolderd land. Maar na de introductie van de pil halveerde het geboortecijfer. Nu verwachten de demografen dat de Nederlandse bevolking de komende decennia niet boven de 17,5 miljoen zal komen.
Maar de drang naar pompen en polderen blijft. Gelukkig zijn er altijd weer modieuze redenen te bedenken om water in land te veranderen. Ecologie en duurzaamheid bijvoorbeeld. Of ook helemaal van nu: het wijkenbeleid.Dat moeten in elk geval de termen zijn geweest die door het hoofd van de ambitieuze wethouder van Almere, Adri Duijvestein, spookten toen hij de dijk beklom en over het water van het IJmeer – voorheen deel van de Zuiderzee – staarde. Hij zag geen golven of aalscholvers, maar een gebied met ecologisch verantwoorde wetlands die het water van het Markermeer zouden zuiveren. Hij zag een snelle spoorverbinding met Amsterdam en een duurzame villawijk op een apart eiland, vol met rijke Amsterdammers die het gemiddelde inkomen in de wijken van het armoedige Almere omhoog zouden trekken.Gun Almere nieuw land en de problemen zijn voorbij. Almere 2.0 doopte het lokale bestuur de plannen. Versie 1.0 is mislukt, blijkbaar omdat Almere geen ruimte had om uit te breiden. Met wat extra hectares buitendijkse landwinning komt het toch nog helemaal goed.
Als Duijvestein zich had omgedraaid, daar op die dijk van de Flevopolder, dan had hij misschien de absurditeit van het plan gezien. Een vrijwel lege polder lag daar aan zijn voeten, een vlak landschap met wegen en sloten, zo kaarsrecht dat zelfs Piet Mondriaan er moedeloos van zou worden, een provincie met slechts vijf procent bebouwing, tegen achttien procent in Zuid-Holland.
Het achterland van Almere heeft alles wat een wethouder Ruimtelijke Ordening zich kan wensen. Het is een lege ruimte die smeekt om ordening. Prik ergens de dijk door en je hebt de mooiste wetlands van Europa. De Oostvaardersplassen bewijzen dat het kan. Bouw aan dat nieuwe natte land zoveel villa’s als je wilt. Maak er de duurzaamheidshoofdstad van Nederland van. Los voor het eerst eens een probleem op door land nat te maken, in plaats van water droog. Achthonderd jaar nadat we ons hoogveen lieten verdrinken, moeten we dat toch weer eens aandurven.
donderdag 25 juni 2009
Service van de Fed
Blijbaar hebben ze genoeg medewerkers bij de Fed van New York, om dit soort handige overzichten te maken: alle maatregelen tegen de crisis sinds september 2008!
maandag 22 juni 2009
Stop de crisis!
Weet u wat het is met die crisis? Het zit vooral tussen de oren. De media praten ons aan dat de situatie hopeloos is, door alleen maar slecht nieuws te brengen. Als alle Nederlanders nu eens zouden doen alsof er niets aan de hand is, dan is de hele recessie snel voorbij. We moeten gewoon wat meer vertrouwen hebben.
Vertrouwen. Dat is precies waar de nieuwe website Stopdecrisis.nl op mikt. ‘Door het terugwinnen van vertrouwen zullen consumenten weer geld uitgeven en ondernemers weer investeren’, schrijven de bedenkers van de site verwachtingsvol.
Oprichters zijn oud-minister Willem Vermeend en Henk Keilman, ondernemer en voorzitter van het bestuur van de Nederlandse Vegetariërsbond. ‘De mens heeft de crisis veroorzaakt’, weet Keilman, ‘de mens kan die ook weer oplossen.’
Dat is nog eens logica waar we wat aan hebben. De kleuter heeft de Ming-vaas kapotgegooid, de kleuter kan de scherven dus ook weer lijmen.
Wouter Bos had de eer om de nieuwe website te openen. Er waren hapjes en er was veel champagne, want optimisme moet zwemmen.
De Telegraaf deed enthousiast verslag. De krant is een van de initiatiefnemers van Stopdecrisis.nl. Economie is vertrouwen, en vertrouwen zit tussen de oren. Daarom is een optimistische website het uitgelezen middel om de recessie te bestrijden, denkt men bij De Telegraaf. Dus weg met het slechte nieuws!
Lees hier verder...
Vertrouwen. Dat is precies waar de nieuwe website Stopdecrisis.nl op mikt. ‘Door het terugwinnen van vertrouwen zullen consumenten weer geld uitgeven en ondernemers weer investeren’, schrijven de bedenkers van de site verwachtingsvol.
Oprichters zijn oud-minister Willem Vermeend en Henk Keilman, ondernemer en voorzitter van het bestuur van de Nederlandse Vegetariërsbond. ‘De mens heeft de crisis veroorzaakt’, weet Keilman, ‘de mens kan die ook weer oplossen.’
Dat is nog eens logica waar we wat aan hebben. De kleuter heeft de Ming-vaas kapotgegooid, de kleuter kan de scherven dus ook weer lijmen.
Wouter Bos had de eer om de nieuwe website te openen. Er waren hapjes en er was veel champagne, want optimisme moet zwemmen.
De Telegraaf deed enthousiast verslag. De krant is een van de initiatiefnemers van Stopdecrisis.nl. Economie is vertrouwen, en vertrouwen zit tussen de oren. Daarom is een optimistische website het uitgelezen middel om de recessie te bestrijden, denkt men bij De Telegraaf. Dus weg met het slechte nieuws!
Lees hier verder...
Abonneren op:
Posts (Atom)